Język uzbecki

Język uzbecki

Współczesny język uzbecki wywodzi się z rodziny języków tureckich z grupy uralo-ałtajskich i jest oficjalnie urzędowym językiem w Uzbekistanie. Dane o ilości ludzi mówiących w tym języku są różne. Według danych spisu powszechnego z roku 1989 językiem uzbeckim na terenie byłego Związku Radzieckiego mówiło około siedemnaście milionów osób. Poza Uzbekistanem język ten był w przeszłości używany przede wszystkim w Afganistanie, gdzie nadal posługuje się nim jeszcze ponad milion osób. Uzbeckim posługują się również Uzbecy mieszkający w sąsiednich republikach środkowoazjatyckich: Kazachstanie, Kirgistanie i azjatyckiej części Rosji, Turkmenistanie oraz w Chinach.

Niewielkie skupiska emigrantów uzbeckich posługują się także tym językiem w Australii, Izraelu, Niemczech, Turcji, na Ukrainie w Stanach Zjednoczonych. Specyfiką języka uzbeckiego jest całkowity brak harmonii wokalicznej, która jest typowa w spokrewnionym języku tureckim. Bardzo silne wpływy języka perskiego uwidaczniają się w fonetyce i leksyce. Widać w nim również liczne wpływy rosyjskie oraz arabskie. Do roku 1927 język uzbecki zapisywany był z użyciem alfabetu arabskiego, a później próbowano wykorzystać alfabet łaciński.

Po roku 1940 pojawiła się cyrylica. Oficjalny zapis współczesny (od 1992 r.) wykonywany jest z użyciem alfabetu łacińskiego, ale cyrylica jest nadal w powszechnym użyciu. Nie zniknął także całkowicie alfabet arabski – z powodzeniem wykorzystują go nadal Uzbecy mieszkający na stałe w Afganistanie oraz Chinach..